W 2026 roku współpraca między Chinami a Europą w AI nabiera tempa, mimo geopolitycznych napięć. UE, z AI Act, prowadzi w regulacjach, podczas gdy Chiny proponują globalną organizację AI w Szanghaju, promując „otwartą, inkluzywną współpracę”. To alternatywa dla amerykańskiej dominacji, skupiająca się na governance i standardach.
Europa może skorzystać z chińskich innowacji open-source, jak DeepSeek, komplementarnych do europejskich badań podstawowych. Współpraca w governance, np. na privacy i etyce, buduje zaufanie, depolityzując relacje. Chiny inwestują w europejskie projekty, jak solarne w Arabii Saudyjskiej, rozszerzając Digital Silk Road.
Jednak UE traci w innowacjach (tylko 3 modele fundacyjne vs. 40 USA i 15 z Chin), co może podkreślać potrzebę „zarządzanej współzależności”.
Współpraca Między Rynkami: Chiny i Europa w Erze AI – Szanse i Wyzwania
W 2026 roku, gdy globalna gospodarka cyfrowa przekracza wartość 1,2 biliona USD, współpraca między Chinami a Europą w dziedzinie sztucznej inteligencji (AI) nabiera nowego impetu, mimo utrzymujących się napięć geopolitycznych. Unia Europejska (UE), z jej pionierskim AI Act, pozostaje liderem w regulacjach, skupiając się na ochronie praw człowieka i etyce, podczas gdy Chiny proponują alternatywne modele globalnego zarządzania, promując „otwartą i inkluzywną współpracę”. To podejście Pekinu, manifestujące się m.in. w inicjatywie utworzenia globalnej organizacji AI z siedzibą w Szanghaju, stanowi kontrast dla amerykańskiej dominacji i podkreśla
dążenie do równowagi sił w technologii. Jednak wyzwania, takie jak dysproporcje w innowacjach i rosnące obawy o bezpieczeństwo danych, komplikują te relacje.
Szanse: Korzyści z Chińskich Innowacji i Wspólnego Governance
Europa może znacząco skorzystać z chińskich osiągnięć w AI, szczególnie w modelach open-source, takich jak DeepSeek, które uzupełniają europejskie badania podstawowe. Chińskie inwestycje w Europie, w ramach Digital Silk Road, rozszerzają się na projekty zrównoważone.
Kluczowe aspekty chińskich inwestycji w Europie (2024-2025):
- Dominacja sektora EV (pojazdy elektryczne): Głównym motorem inwestycji są projekty typu „greenfield” (od zera) związane z produkcją akumulatorów i samochodów elektrycznych, które w 2024 roku stanowiły 83% chińskich inwestycji typu greenfield w Europie.
- Węgry i Polska jako główni odbiorcy: Węgry są liderem w przyciąganiu chińskiego kapitału (np. inwestycje CATL czy BYD). Polska również znajduje się w czołówce państw przyciągających chińskie inwestycje w regionie CEE, z dużymi transakcjami w sektorze technologicznym (np. inwestycja Tencent w Techland).
- Zmiana charakteru inwestycji: Inwestycje przesuwają się z przejęć (M&A) na rzecz zielonych inwestycji (budowa nowych fabryk), co jest odpowiedzią na zaostrzone regulacje UE dotyczące inwestycji zagranicznych.
- Inicjatywa Pasa i Szlaku (BRI): Chiny kontynuują inwestycje infrastrukturalne, w tym w ramach „Nowego Jedwabnego Szlaku”, stawiając na nowe trasy logistyczne, omijające Rosję i Białoruś (przez Morze Kaspijskie i Czarne).
- Wyzwania: Przyszłość inwestycji jest niepewna ze względu na spowolnienie w sektorze EV oraz rosnący protekcjonizm handlowy i kontrolę inwestycji ze strony państw członkowskich UE.
Kluczowe aspekty i cele strategiczne DSR obejmują:
Najnowsze wydarzenia: DSR w coraz większym stopniu wykorzystuje sztuczną inteligencję i zaawansowane technologie, a firmy takie jak DeepSeek mają wpływ na globalny krajobraz sztucznej inteligencji, jak zauważa artykuł East Asia Forum.
Infrastruktura i standardy: Budowa kabli światłowodowych, centrów danych i systemów satelitarnych (np. Beidou) w celu zwiększenia łączności i promowania chińskich standardów technicznych, takich jak 5G firmy Huawei.
Ekspansja technologiczna: Ułatwianie międzynarodowego rozwoju chińskich firm technologicznych (Huawei, ZTE, Alibaba) oraz promowanie aplikacji, takich jak cyfrowy renminbi, przetwarzanie w chmurze i technologie nadzoru (np. projekty „bezpiecznego miasta”).
Wpływy geopolityczne: Zwiększanie cyfrowego zasięgu Chin i przeciwdziałanie dominacji technologicznej Stanów Zjednoczonych, zwłaszcza na rynkach wschodzących.
Jednak, po drugiej stronie, kwestie cyfrowe nieustannie mają przykręcaną w Europie śróbę. Realizacja chińskiego Cyfrowego Jedwabnego Szlaku (Digital Silk Road – DSR) w Europie w latach 2024-2025 napotyka na coraz większe przeszkody polityczne i regulacyjne, mimo uporczywych prób chińskich firm technologicznych (Huawei, ZTE) utrzymania swojej pozycji. Unia Europejska aktywnie dąży do „de-riskingu” (zmniejszania ryzyka), co oznacza ograniczanie zależności od chińskiej infrastruktury krytycznej.
1. Infrastruktura i standardy (5G, Kable, Centra Danych)
- 5G (Huawei/ZTE):Realizacja spowolniona/wycofywana. Mimo że sprzęt Huawei jest wciąż obecny w wielu europejskich sieciach, UE dąży do jego wyeliminowania.
- W 2024 i 2025 r. kolejne kraje (np. Szwecja, Niemcy – z opóźnieniami) przyjęły przepisy oparte na „5G toolbox”, ograniczające lub zakazujące użycia „dostawców wysokiego ryzyka” w rdzeniowych częściach sieci. Komisja Europejska planuje w 2026 r. wprowadzić prawny wymóg usunięcia tego sprzętu.
- Kable światłowodowe: Chiny nadal inwestują w podmorskie kable (np. Peace Cable), łączące Azję z Europą przez Morze Śródziemne. Jednak czujność UE wobec chińskiej infrastruktury fizycznej jest duża.
- Beidou (system satelitarny): Promocja systemu Beidou w Europie jest ograniczona. Europejskie rynki są zdominowane przez GPS (USA) i Galileo (UE), a względy bezpieczeństwa narodowego ograniczają adopcję chińskiego systemu.
2. Ekspansja technologiczna (Firmy i Aplikacje)
- Firmy (Huawei, Alibaba, ZTE): Silny opór. Ze względu na ograniczenia w telekomunikacji, Huawei próbuje koncentrować się na chmurze (Cloud) i panelach fotowoltaicznych, ale także tam napotyka na szczególną obserwację i kontrolę.
- Cyfrowy Renminbi (e-CNY): Adopcja cyfrowego juana w Europie jest znikoma. Europejski Bank Centralny pracuje nad własnym cyfrowym euro, co blokuje ekspansję chińskiej waluty cyfrowej.
- Technologie nadzoru (Safe City): Ograniczona. Po oskarżeniach o współudział w nadzorze w Xinjiangu, europejskie samorządy unikają chińskich systemów kamer i AI, bojąc się skandali wizerunkowych i naruszenia RODO.
3. Wpływy geopolityczne
- Cyfrowy zasięg: DSR w Europie promuje się „miękką siłą” (soft power). Przykładem jest sponsorowanie Euro 2024 przez chińskie firmy, co miało na celu ocieplenie wizerunku i promowanie chińskich technologii wśród konsumentów (5 na 14 komercyjnych głównych partnerów zawodów w Niemczech, to chiński kapitał – Alipay, AliExpress, Hisense, a w ojczyźnie Volkswagena – koła zamachowego niemieckiej motoryzacji – kluczowym sponsorem został chiński producent samochodów elektrycznych BYD).
- Przeciwdziałanie USA: Chińskie wpływy są wypierane przez ściślejszą współpracę technologiczną UE z USA. Przez to DSR w Europie koncentruje się bardziej na handlu i e-commerce (Alibaba, AliExpress) niż na kontroli infrastruktury telekomunikacyjnej.
4. Nowe technologie i AI (DeepSeek i inne)
- Sztuczna Inteligencja: Chiny aktywnie promują swoje rozwiązania AI w Europie (w tym DeepSeek), skupiając się na sektorach prywatnych, e-commerce i logistyce, wykorzystując luki regulacyjne przed pełnym wdrożeniem AI Act.
Chińskie firmy AI, w tym DeepSeek (znany z modelu R1), agresywnie wchodzą na rynek europejski. DeepSeek zyskał rozgłos dzięki oferowaniu modeli o wydajności zbliżonej do amerykańskich odpowiedników (OpenAI), ale przy znacznie niższych kosztach treningu i operacji.
DeepSeek jest udostępniany na zasadach open-source, co ułatwia jego adopcję przez europejskie firmy szukające tanich alternatyw.
Ekspansja koncentruje się na obszarach o wysokim potencjale marżowym i operacyjnym. W e-commerce i logistyce, chińscy giganci, tacy jak JD Logistics, SF Express i należąca do Alibaby firma Cainiao, intensywnie rozwijają swoją infrastrukturę w Europie, wykorzystując inteligentne systemy logistyczne (w tym automatyczne sortownie). Przykładem jest firma Ochama, która w Europie wykorzystuje roboty AGV do automatyzacji magazynów.
Europa boi się DeepSeeka
- Konkurencja: Mimo zaawansowania technologicznego, chińskie modele AI muszą mierzyć się z europejskimi regulacjami o ochronie danych (GDPR/RODO), co ogranicza ich rozwój w sektorze publicznym. Europejscy urzędnicy obawiają się, że DeepSeek i podobne modele wykorzystują okres przejściowy, bo choć przyjęto AI Act, to pełne wdrożenie najważniejszych przepisów dotyczących modeli ogólnego przeznaczenia (GPAI) następuje stopniowo. A ponieważ DeepSeek często nie ma fizycznej siedziby w Europie, egzekwowanie przepisów RODO (GDPR) jest trudniejsze, co prowadzi do sytuacji, w której dane europejskich użytkowników mogą trafiać na serwery w Chinach.
- Reakcja: Niemieckie organy ochrony danych już apelują o usunięcie aplikacji DeepSeek ze względu na ryzyko prywatności.
W każdym razie, Chiny zmieniają strategię inwestycyjną w Europie, skupiając się dziś na strategicznym sektorze motoryzacyjnym, jednocześnie stawiając czoła wyzwaniom regulacyjnym i politycznym.
Sama inicjatywa cyfrowego pasa i szlaku – cyfrowego jedwabnego szlaku (DSR) – oferuje krajom rozwijającym się niedrogie, szybkie i gotowe do użycia rozwiązania cyfrowe, ale budzi również obawy dotyczące bezpieczeństwa danych, nadzoru i długoterminowej zależności od chińskiej technologii.
Ale Chiny rozwijają również strategiczne projekty dalej. Przykładem są instalacje solarne w Arabii Saudyjskiej, które integrują AI z zieloną transformacją. W 2026 roku, Chiny, mimo wszystko, kontynuują ekspansję DSR, finansując infrastrukturę cyfrową w Europie Wschodniej i Południowej, zwłaszcza w krajach nie będących w UE, co obejmuje 5G, centra danych i aplikacje AI w sektorach takich jak opieka zdrowotna i inteligentne miasta. To nie tylko zwiększa dostęp do technologii, ale także otwiera drzwi do partnerstw, np. w zakresie etyki AI i ochrony prywatności, budując zaufanie i depolityzując relacje.
Współpraca w governance jest kluczowa. W maju 2024 roku, Chiny i Francja wydały wspólne oświadczenie o AI i globalnym zarządzaniu, podkreślając potrzebę rozwoju i bezpieczeństwa technologii. W 2026 roku, inicjatywy takie jak „Inclusive Plan for Artificial Intelligence Capacity Building” Chin, promują współpracę z Globalnym Południem, co może objąć Europę w budowaniu zdolności AI w krajach rozwijających się. Ponadto, dialogi na forach jak AI Impact Summit w Indiach (luty 2026), gdzie Indie, UE i Chiny dyskutują o inkluzywnym AI, mogą wzmocnić mosty, skupiając się na standardach i depolityzacji. Szczyt ten, jako pierwszy w Globalnym Południu, podkreśla szanse na równoważną współpracę, gdzie Europa wnosi regulacje, a Chiny – skalowalne innowacje.
Wyzwania: Napięcia Geopolityczne i Dysproporcje Innowacyjne
Mimo szans, wyzwania są znaczące. UE traci w innowacjach: w 2026 roku posiada zaledwie 3 modele fundacyjne AI, w porównaniu do 40 w USA i 15 w Chinach. To podkreśla potrzebę „zarządzanej współzależności”, gdzie Europa musi balansować między autonomią a współpracą. Napięcia geopolityczne nasilają się – UE wykluczyła chińskie instytucje z programu Horizon Europe (wartość 93,5 mld EUR) w dziedzinach jak AI, ze względu na obawy o transfer technologii i bezpieczeństwo. Chińskie strategie, takie jak „Made in China 2025” i Military-Civil Fusion, budzą wątpliwości co do „niepożądanego transferu IP”.
W 2026 roku, prognozy wskazują na dalsze pogorszenie relacji UE-Chiny: 84% ekspertów jest pesymistycznych co do redukcji zależności ekonomicznych, a napięcia transatlantyckie komplikują de-risking. Chiny, z planem „AI Plus” w 15. Planie Pięcioletnim (2026-2030), integrują AI w kluczowe sektory, dążąc do 70% penetracji do 2027, co zwiększa konkurencję. Fragmentacja regulacji – AI Act UE vs. scentralizowane podejście Chin – tworzy wyzwania dla firm, wymagając nawigacji po trzech „regulaminach”: prawach-focused w UE, państwowej kontroli w Chinach i innowacji w USA.
Przyszłość? Zarządzana Współzależność
W erze AI, współpraca Chiny-Europa wymaga równowagi między szansami a wyzwaniami. Inicjatywy jak szanghajska organizacja AI mogą stać się platformą dla pragmatycznej kooperacji, promując innowacje i standardy. Dla Polski i CEE, jako kluczowych graczy w Europie, to szansa na wpływ na kształt gospodarki regionu, poprzez partnerstwa w AI i Digital Silk Road. Jednak bez „zarządzanej współzależności”, UE ryzykuje dalsze opóźnienia (świadoma strategia pośrednia między dwoma skrajnościami – odcięciem się zupełnym oraz zupełnym zaufaniu – UE stara się utrzymywać kluczowe powiązania gospodarcze tam, gdzie są one korzystne, jak handel, inwestycje, współpraca w zielonej transformacji, niektóre technologie, ale jednocześnie systematycznie zmniejszać ryzyka i podatności, vulnerabilities, w strategicznych obszarach).
DOWIEDZ SIĘ WIĘCEJ o programie Asia Start: Kliknij TU
CZYTAJ TEŻ: Chińskie AI rzuca rękawicę Google’owi. DeepSeek kontra DeepMind, czyli chiński Sputnik w AI